Klinknagels

IJzer smeden als het heet is

‘Men moet het ijzer smeden als het heet is’ leert een gezegde. Door ijzer roodgloeiend te stoken is het te buigen, te wringen en te pletten tot tuinhekken, hoefijzers en muurankers. Maar het gezegde gaat ook op bij het toepassen van klinknagels. Door de klinknagels tot roodgloeiend te verhitten is het metaal met minder kracht vervormbaar bij het klinken. Bovendien krimpen de klinknagels bij het afkoelen waardoor geklonken vlakken strakker tegen elkaar aan worden getrokken.

Geklonken scheepsromp van voormalige loodsboot

Klinkverbindingen komen als volgt tot stand: langs de randen van ijzeren platen worden gaten geponst of geboord. De randen met de pons- of boorgaten worden op elkaar gelegd, zodanig dat de gaten op elkaar komen te liggen. Vervolgens wordt er een gloeiendhete klinknagel door de beide ‘klinkgaten’ gestoken, de klinknagel heeft aan de ene zijde een bolle kop, de ‘klinkkop’, aan de andere zijde een pen, die geklonken wordt tot de ‘sluitkop’.

Aan de zijde waar de ‘sluitkop’ zal worden gevormd is het ‘klinkgat’ taps gemaakt ofwel ‘gesouvereind’. Met een zwaar voorgevormd ijzer met een uitholling wordt de klinknagel aan de zijde van de ‘klinkkop’ aangedrukt, terwijl aan de ‘klinkzijde’ met een voorgevormd ijzer met handmatige of machinale hamerslagen de gloeiendhete ‘sluitkop’ wordt gevormd in het gesouvereinde ‘klinkgat’. Waarna het proces zich herhaald bij het volgende ‘klinkgat’ waar de volgende verhitte klinknagel in wordt gestoken. Bij het ‘klinknagelen’ zijn er dus minstens twee personen aan het werk voor één klinknagel, staande aan beide zijden van de klinknagel.

Intensief, gehorig, tijdrovend maar sterk

Het klinken is een intensief, gehorig en tijdrovend werk dat weliswaar sterke en waterdichte verbindingen oplevert. Nog altijd in gebruik zijnde bruggen, stoomketels en schepen zijn voorzien van klinkverbindingen. De afstand tussen de ‘klinkgaten’ wordt de ‘steek’ genoemd. Hoe meer klinknagels per afstand, hoe steviger de verbinding, hoe minder kans op lekkage, maar ook hoe intensiever, tijdrovende en kostbaarder het werk. Bij de huidbeplating van schepen volstaat gewoonlijk één rij klinknagels. Bij stoomketels worden drie of vier rijen klinknagels toegepast om de hoge drukken en grote krachten ook bij hoge temperaturen te weerstaan.

Klinknagels Kempenaar Maurice, grote steek.
Klinknagels Kempenaar Terra Nova, kleine steek.

Ook wel even aardig om te denken aan ‘De schippers van de Kameleon’ naar de gelijknamige boekenserie en verfilming waarin Sietse en Hielke Klinkhamer, door ‘Heit’ de ‘Klinkhamertjes’ genoemd.

Klik op afbeelding en ga naar Kempenaar Terra Nova
Klik op afbeelding en ga naar loodsboot Castor

Geef een reactie