Nagedachtenis

In Herinnering

Kerk van Hegebeintum gelegen op een terp en verscholen tussen het groen

Er zijn kerken waar de namen van overleden leden op een bepaalde wijze voor een periode of voor altijd worden bewaard. Zo zijn er kerkelijke gemeenten die een kruisje of een kaars of een schelp met de naam bewaren tot Allerheiligen, Allerzielen of tot Eeuwigheidzondag, de laatste zondag van het kerkelijk jaar. Er zijn ook geloofsgemeenschappen die de namen in een gedenkboek schrijven of die namen bewaren in een gedenkraam met naamkaartjes. In het Friese Hegebeintum deed men het anders, daar bediende men zich van rouwborden. Niet voor iedere gelovige overigens, maar voor de lokale edelen die heer en meester waren in de wijde omtrek. Dat ging dan zo: wanneer voor een heer of dame van stand, in het geval van Hegebeintum de bewoners van de nabij gelegen Harstastate het tijdelijke voor het eeuwige was gewisseld, werd er een ‘rouwbord’ vervaardigd, voorzien van spreuken en symboliek, zoals ‘Magere Hein met de zeis’, een zandloper of een gesloten vizier, of uit hout gesneden schedels en dorre beenderen. Men wond er geen doekjes om, de tijd verstrijkt en de dood is onontkoombaar en dor. Maar gedurende de periode van de rouw werden de rouwborden in de Harstastate opgehangen. Zolang iemands naam genoemd wordt, en niet wordt doodgezwegen, is er leven. Zo werd de naam van de overledene in ere gehouden gedurende de periode van rouw. Maar wat daarna? De edelen van Harsta vonden ‘hun’ kerk wel een passende plek. En zo werd de kerk op de terp een gedenkplaats voor een lokale welgestelde familie.

Rouwborden in de kerk van Hegebeintum
Rouwborden in de kerk van Hegebeintum

Het aardige is dat de kerk van Hegebeintum op de hoogste terp van Friesland staat, vooralsnog negen meter boven de zeespiegel. Met een stijgende zeespiegel en een zakkende Nederlandse bodem neemt die hoogte weliswaar af, maar vooralsnog is negen meter hoogte een behoorlijke terp. Nu staan er onderaan de terp een drietal kiepwagens op een stuk spoorrails, met daarnaast een wal in cement met de aanblik van een afgraving. En dat beeld het dan ook uit. Door de eeuwen heen zijn tal van terpen afgegraven, enerzijds omdat de grond van de terpen vruchtbare grond bleek, minder zout dan de omliggende aarde. Er werden aan verkochte gronden zelfs certificaten meegegeven als zijnde ‘terpgrond’. Waar soms ook wel wat mee werd gesjoemeld overigens. En anderzijds zijn er terpen afgegraven om de grond te gebruiken voor dijkversteviging.

Voorstelling van terpafgraving zoals in vroeger tijden werd gedaan

Al met al is de kerk van Hegebeintum een bijzondere plek, éénmaal per maand gebruikt waarvoor de kerk bedoeld is, als ruimte voor de godsdienstoefening en de eredienst. In de Friese taal, welteverstaan. Vandaar ook dat het kerkorgel bespeelbaar was. En dat klonk goed.

Het klavier van het orgel van de kerk in Hegebeintum
Interieur van de kerk van Hegebeintum

 

Geef een reactie