Loodsboten Mirfak, Menkar, Markab en Wega

Loodsen, gidsen op het water

Loodsen zijn gidsen op het water die de kapiteins en stuurlieden van schepen terzijde staan met hun lokale kennis van het vaarwater. De benaming ‘loods’ is mogelijk afkomstig van de oud-Nederlandse woorden ‘leydtsager, leydsager, leitsager en leitsagher’ waarin de begrippen ‘leiden’ en ‘zeggen’ hoorbaar zijn. Maar ook een herleiding naar het woord ‘loden’ is denkbaar, meer nog naar het ‘peillood’, een loden gewicht waarmee de waterdiepte wordt gepeild. Een andere verwantschap is die naar een ‘peddel’ en het werkwoord ‘peddelen’. Primitieve scheepsroeren zagen eruit als een ‘peddel’, een benaming afkomstig van het oud-Griekse pḗdon en daaraan verwant pēdōtḗs: ’roerganger’ of ‘stuurman’. In Engels- en Spaanstalige landen wordt het woord ‘pilot’ of ‘pilotos’ gebruikt, maar ook in het Nederlands taalgebied wordt het Engelse woord ‘pilot’ gebruikt als opschrift voor loodsvaartuigen en als aanduiding van een loodsstation, zoals ‘Maas Pilot.’ Er zijn rivierloodsen, havenloodsen en zeeloodsen, ieder met hun specifieke kennis van het vaarwater en de te volgen procedures.

Loodsvaartuigen M-Klasse, Mirfak, Menkar en Markab

Een foto uit de oude doos, loodsvaartuig Mirfak op de rede van Hoek van Holland. Zusterschepen van de Mirfak waren de Menkar en de Markab. Tegenwoordig varen deze schepen onder een Afrikaanse vlag en worden zij volgens de laatste berichten ingezet als logementschip en ingezet tegen piraterij op zee. Hun oorspronkelijke taak onder Nederlandse vlag is het beloodsen van zeeschepen voor de Nederlandse zeegaten zoals de Westerschelde en de Nieuwe Waterweg. Ook voor de IJmond en de Eemsmond lagen in het verleden vergelijkbare zeegaande loodsvaartuigen.

Loodsboot Mirfak met het logo ‘Loodswezen Nederland BV’ in de schoorsteen. Het Nederlandse wapen met de wapenspreuk ‘Je maintiendrai’ (Ik zal handhaven) dat zich aan de voorzijde van het stuurhuis bevond is na de privatisering van het Loodswezen verwijderd.
Loodsboot Mirfak op de werf van A. Vuyk & Zonen te Capelle aan de IJssel. Foto geplaatst met toestemming van dhr. L. Vuyk.

‘Kiellegging’ Loodsboot Mirfak 22 juli 1976

Uit de geschiedenisboeken van scheepswerf A. Vuyk & Zonen met dank aan dhr. L. Vuyk
‘Kiellegging’ Loodsboot Mirfak met dank aan dhr. L. Vuyk

Een bijzondere foto van de eerste sectie van ms Mirfak, de middenmoot waar de machinekamer, het ‘hart’ van het schip zal gaan komen, bestaande uit onder andere de drie Stork Werkspoor Diesel generatoren. In het midden aan de bovenzijde is een vierkante opening te zien. Dit wordt het raam van de MKCP, de over de volle breedte van het schip gesitueerde Machinekamer Controlepost. We kijken hier richting het achterschip de machinekamer in. Links (aan stuurboord’ een deuropening, rechts (aan stuurboord) een donker vlak, ook daar een deuropening. Het ronde gat boven de linkerdeur wordt de nooduitgang vanuit de MKCP. Aan bakboord komt een vergelijkbare nooduitgang maar dan aan direct buiten de MKCP. Tussen de raamopening en de deuropeningen zijn de kabelkokers te zien om alle bekabeling naar de schakelpanelen door te voeren. Lager tegen het achterschot van deze sectie is ook een opening te zien. Dit zal de toegang worden van de tunnel tussen de vier brandstofbunkers door. Voor deze toegangspoort komt een hydraulisch te openen en sluiten waterdichte schuifdeur. Aan de bakboordzijde is een zware ‘stringer’ te zien, waarlangs een relingwerk gaat komen als gangpad naar de MKCP en waarop de omvormers staan voor de sloepenlieren. Deze vormen de 380 Volt draaistroom om tot gelijkstroom. Ook aan stuurboord bevindt zich deze ‘stringer’.

Middensectie Loodsboot Mirfak met dank aan dhr. L. Vuyk

Op onderstaande foto kijken we vanaf het hoostingdek richting het voorschip. Onder de opening op de voorgrond, voor een goede indruk een dek lager dan het dek waarvan de foto genomen is, bevindt zich de machinekamer, het vierkante raam is wederom dat van de Machinekamer Controlepost (MKCP). Aan bakboord zijn twee deuropeningen te zien, de opening het meest links wordt de waterdichte afsluitbare deur van de kombuis naar de koel- en vriesruimte, de rechterdeur wordt de waterdicht afsluitbare deur van de gang richting het voorschip. Inde takels één van de drie Stork Werkspoor Diesel generatoren voor zowel de voortstuwing als het boordnet.

Inhijsen van één van de drie Stork Werkspoor Diesel DRO 216K 6 cilinder dieselgeneratoren in de machinekamer van Loodsboot Mirfak tijdens de bouw. Met dank aan dhr. L. Vuyk.
Loodsvaartuig Mirfak tijdens de proefvaart. Foto uit het archief van dhr. L. Vuyk

Loodsvaartuig Mirfak

Werf A.Vuijk & Zonen’s Scheepswerf N.V,
Capelle aan den IJssel
Bouwnummer 878
Kiellegging 22 juli 1976
Tewaterlating 4 december 1976
Proefvaart 16 april 1977
Opgeleverd 9 mei 1977

Loodsvaartuig Menkar

Werf A.Vuijk & Zonen’s Scheepswerf N.V,
Capelle aan den IJssel
Bouwnummer 879
Kiellegging 1976
Tewaterlating 1977
In dienst oktober 1977

Loodsvaartuig Markab

Werf A.Vuijk & Zonen’s Scheepswerf N.V,
Capelle aan den IJssel
Bouwnummer 880
Kiellegging 3 juni 1977
Tewaterlating 14 oktober 1977
In dienst 3 augustus 1978

Technische gegevens M-klasse Loodsvaartuigen

Lengte Over Alles 59,0 meter
Lengte tussen de loodlijnen 55,73 meter
Breedte Over Alles 10,69 meter
Holte 5,72 meter
Diepgang 3,71 meter
Tonnenmaat 871 bruto, 261 netto
Bunkercapaciteit 78,83 m³
Voortstuwing en vermogen Diesel Elektrisch
3x StorkWerkspoor type DRO 216K 6 cilinder 4-takt dieselgeneratoren 750 omwentelingen per minuut Hoofd Elektro Motor 1.060 kW 250 omwentelingen per minuut Vaart 13 knopen

Technische gegevens Stork Werkspoor Diesel DRo216K

Viertakt dieselmotor met en zonder turbodrukvulling
Indirecte inspuiting met Ricardo wervelkamers
Boring 210 mm
Slag 300 mm
Gemiddelde zuigersnelheid bij 900 omw/min 9 meter/seconde
Effectieve druk 13 bar bij 750 omw/min
Compressieverhouding 1:14,7
Slagvolume 10,4 Liter
Ontwerp toerental 720-900 omw/min
Effectief vermogen per cilinder
DRo 210 K 85 Kw (115 Pk)/cilinder
DRo 210 70 Kw (95 Pk)/cilinder
Dr 210 47 Kw (64 Pk)/cilinder

Klik op foto om een Stork Werkspoor DRo 216 K te zien en horen lopen

Technische gegevens Dieselelektrische voort- en dwarsstuwing

3 Gelijkstroom Generatoren Smit (Holec) 380 kW
aangedreven door SWD DRo 216 K
3 Draaistroom Generatoren Heemaf 380 Volt 50 Hz 180 kW
aangedreven door SWD DRo 216 K 1
Draaistroom generator Heemaf 380 V, 50 Hz, 83 kW 1.500 omw/min
aangedreven door DAF DU 825 diesel 90 kW 1.500 omw/min
Hoofd Elektro Motor HEM Smit (Holec) 1.060 kW bij 250 omw/min Lips propeller
Boegschroef BS motor Smit (Holec) 304 kW bij 1.200 omw/min Lips propeller

Teakhouten loodsjol aan boord van één van de M-klasse loodsvaartuigen. De blankgelakte houten jollen hadden een paar verschillen met de gele polyester jollen: het middendek was vlakker en had geen hoog motorluik. De spatschermen voor de stuurstand waren wat afgeschuind. Let ook op de stalen bolder op het teakhouten voordekje, bij de polyester jollen was ook de bolder gelamineerd in het casco.
Teakhouten loodsjol aan boord van Loodsvaartuig Mirfak, gefotografeerd op de rede van Vlissingen.
Teakhouten loodsjol aan boord van loodsvaartuig Mirfak op kruispost van de Steenbank, Scheldemond.

Loodsvaartuig Wega

Scheepswerf A. Vuyck & Zonen
Capelle a.d. IJssel
Kiellegging 2 oktober 1967
Stapelloop 14 maart 1968
Proefvaart mei 1968
Oplevering 23 juli 1968
Bouwnummer 822
Tonnage 887 GrossTon
Lengte over alles 59.34 meter
Lengte tussen de loodlijnen 53,69 meter
Breedte over alles 10,63 meter
Holte 4.71 meter
Diepgang 3.71 meter
Maximum snelheid 16 Knopen
Voortstuwing aanvankelijk 3 x 540 pk Paxman motoren
Voortstuwing na hermotorisering 3 x 600 pk Deutz 8 cilinder
Geïnstalleerd vermogen 1799 Pk/1323 Kw Diesel Elektrisch
Motortype SBA 8M816
Motornummers 7348690 & 734893 & 734894

Deutz D816 dieselmotoren

Gedoopt bij stapelloop door Mevr:A.M.J.Drijfhout van Hooff-Laman Trip echtgenote van de Directeur Generaal Loodswezen

Uit dienst bij Loodswezen Nederland BV in 2000
In gebruik genomen door de Braziliaanse Marine

Geef een antwoord