Hr.Ms. Abraham Crijnssen (1937) • Mijnenveger

Hr.Ms. Abraham Crijnssen

De mijnenveger Zr.Ms. Abraham Crijnssen bevond zich in 1942 in de wateren van Nederlands Indië. Waar op 27 februari 1942 de Slag in de Javazee plaats vond: de confrontatie tussen de Japanse Keizerlijke marine en een geallieerde vloot van Amerikaanse, Britse, Australische en Nederlandse oorlogsschepen, tekenend voor grote verliezen. Van hogerhand kwam de opdracht uit te wijken naar Australië. Hr. Ms. Abraham Crijnssen bevond zich nabij Soerabaja, gezamenlijk met Hr.Ms. Jan van Amstel, Hr.Ms. Pieter de Bitter en Hr.Ms. Eland Dubois

Gecamoufleerd met groen

Het verlies van de Slag in de Javazee en de bezetting van Nederlands Indië was de aanleiding om Hr.Ms. Abraham Crijnssen en haar bemanning te sommeren zich naar Australië te begeven. Waarbij luitenant ter zee I. van Miert, de commandant van Zr.Ms. Abraham Crijnssen inzag dat schepen in het algemeen en scheepsbewegingen in het bijzonder voor de Japanners niet onopgemerkt zouden blijven. Daarom besloot Van Miert het schip te camoufleren door het aanbrengen van netten waarin takken met bladeren werden gestoken, en het rotsachtig beschilderen van stukken scheepshuid, als ware het een begroeid eiland.

Onverlicht door de nacht

Op 6 maart 1942 in de avond rond half tien vertrok de mijnenveger vanuit Soerabaja. De volgende ochtend van 7 maart werden Zr.Ms. Eland Dubois en Zr.Ms. Jan van Amstel zonder camouflage waargenomen bij het eiland Pulau Gili Raja, waarop commandant Van Miert besloot verder te varen naar het eiland Pulau Giligenting en daar voor anker te gaan, zo dicht mogelijk bij land geankerd. In de nacht van 9 op 10 maart 1942 bereikte het schip via de Straat Alas de Indische Oceaan. Op 15 maart 1942 bereikte het schip Geraldton aan de westkust van Australië.

Lees hier het reisrapport van een marineofficier aan boord.

Theoretische Verheid

Afstand Soerabaja – Pulau Giligenting
129 kilometer ofwel 69,65 Nautische mijlen

Theoretische Vaartijden

129 / 1,852 = 69,65 Nm
69,65 / 11 Kn = 6,33 omgerekend 6:19 uur
69,65 / 15 Kn = 4,64 omgerekende 4:38 uur

Theoretische Verheid

Afstand Pulau Giligenting – Geraldton
2400 kilometer ofwel 1296 Nautische mijlen

Theoretische Vaartijden

2400 / 1,852 = 1296 Nm
1296 / 11 Kn = 117,8 uur = 4 etmalen + 21 uur
1296 / 15 Kn = 86,4 uur = 3 etmalen + 14 uur

Totale afstand 69,65 + 1296 = 1365,65 Nm

Voorschip

Opmerkelijk is het voorschip van de Van Amstel-klasse mijnenvegers. Deze waaieren mooi gevormd uit tussen de waterlijn en het hoofddek. Op het hoofddek gezien zijn het al op het oog slanke schepen, de uitwaaierende voorsteven betekent zeker op de waterlijn een slank voorschip. Maar des te opmerkelijker is de dichte verschansing zoals op de foto te zien. Deze is er aanvankelijk niet geweest, getuige de oudere foto’s van deze mijnenvegers. Bij de nieuwbouw bevond zich rond het voordek uitsluitend een open zeereling. De dichte verschansing is van later datum maar staat het schip goed, beter zelfs!

Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Voorschip Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Voorschip mijnenveger Abraham Crijnssen (1936) onderdeks
Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Voorschip mijnenveger Abraham Crijnssen (1936) naar achteren gezien

Stuurhuis

Deze foto geeft een indrukwekkend tijdsbeeld van zeevaartkunde. In het stuurhuis zijn te zien het stuurwiel met de roerstand aanwijzer op de stuurkolom en aan het plafond recht voor de roerganger. Of er sprake is van een hydraulische of stoomaangedreven stuurmachine is niet helemaal duidelijk, vermoedelijk het laatste. Rechts van de stuurkolom de machinekamer telegraaf en de spreekbuis naar de machinekamer. Recht voor de stuurkolom het kompas. Op de voorgrond een vroege radarinstallatie. Naar huidige maatstaven basale middelen waarmee van Nederland naar het huidige Indonesië is gevaren, naar Australië en vandaar weer naar Nederland.

Mijnenveger Abraham Chrijnssen (1936)
Stuurhuis van Mijnenveger Abraham Chrijnssen (1936)
Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936) sloependek

Ziekenboeg

Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
De ziekenboeg van mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)

Werkplaats

Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Werkplaats mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)

Kombuis

Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
De best wel ruime kombuis van Hr.Ms. Abraham Crijnssen (1936)

Messroom

Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Messroom Hr.Ms. Abraham Crijnssen (1936)
Hr.Ms. Abraham Crijnssen
Aan boord van Hr.Ms. Abraham Crijnssen zagen we ook deze prachtige kast, achter het klaploper een wasbak

Machinekamer

Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Machinekamertelegraaf Mijnenveger Abraham Chrijnssen (1936)
Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Bakboord Stork Triple Expansie Stoommachine Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)

De bunkercapaciteit bedroeg 110 ton stookolie. De actieradius bij een vaart van 11 Knopen bedroeg volgens berekening 4600 Zeemijl. Bij een vaart van 15 Knopen was de actieradius gesteld op 1600 Zeemijl. Bij vertrek uit Soerabaja was de stookolievoorraad van Zr.Ms. Abraham Crijnssen aangevuld met stookolie uit de bunkers van zusterschip Hr.Ms. Eland Dubois, zo valt in het reisrapport te lezen.

Berekende brandstof Soerabaja – Geraldton

110 ton/4600 Nm = 0,023 ton/Nm  (11 Knopen)
110 ton/1600 Nm = 0,068 ton/Nm (15 Knopen)

Brandstofgebruik bij 15 Knopen

1365,65 Nm * 0,068 ton = 92,86 ton

Machinekamer Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Stuurboord Stork Triple Expansie Stoommachine Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Mijnenveger Abraham Crijnssen (1936)
Wij hebben er een Euro voor overgehad om de bakboord Stork Triple Expansie Stoommachines een minuut in beweging te zien

Theoretische Verheid

De afstand van Geraldton aan de westkust van Australië naar Den Helder in Nederland bedraagt hemelsbreed 13.822 kilometer ofwel 7463 Nautische mijlen.

Theoretische Vaartijd

13.822 / 1,852 = 7463 Nm
7463 / 11 = 678 uur
678 uur / 24 = 28,3 etmalen (vier weken)

Berekend Brandstofgebruik

7463 Nm * 0,023 ton = 171,6 ton

Een maand onderweg

Zr.Ms. Abraham Crijnssen zal zeker een maand nodig gehad hebben om terug naar Nederland te stomen. Ervan uitgaande van een afstand van hemelsbreed 7463 Zeemijl bij een gemiddelde vaarsnelheid van 11 Knopen zal het schip ongeveer vier weken onderweg zijn geweest. De werkelijk gevaren afstand ligt hoger, maar ook de vaartijd vanwege wachttijd in het Suez-kanaal en weersomstandigheden. Halverwege zal er ook gebunkerd zijn en zullen er verse levensmiddelen aan boord zijn genomen.

Technische gegevens

Scheepswerf: Werf Gusto, Schiedam
Bouwnummer: 702
Ontwerper:ir. D.J. de Jonge
Type: Mijnenveger
Klasse: Jan van Amstel-klasse
Kiellegging: 21 maart 1936
Tewaterlating: 23 september 1936
Indienststelling: 26 mei 1937
Lengte over alles: 55,8 meter
Breedte over alles: 7,8 meter
Diepgang: 2,2 meter
Waterverplaatsing: ledig 525 m³ beladen 620 m³
Bunkercapaciteit: 110 ton stookolie
Voortstuwing: twee Stork Triple Expansie stoommachines
Stoomketels: twee Yarrow waterpijpketels
Vermogen: 1600 IPk
Maximum snelheid: 15 Knopen
Actieradius bij 15 Knopen: 1600 Zeemijl
Actieradius bij 11 Knopen: 4700 Zeemijl
Bemanning: 45 koppen

Aangeduid als: A 925, M 801, P 1, MV
Radioroepnaam: PABR

Lees meer over Hr.Ms. Abraham Crijnssen
En Werf Gusto, Schiedam

Opmerkeliijk

Na de terugkeer vanuit de Australische wateren in Nederland heeft Hr.Ms. Abraham Crijnssen dienst gedaan bij de Koninklijke Marine. Daarna is zij in bruikleen gegeven aan het Zeekadetkorps Rotterdam. Het Zeekadetkorps Maassluis had het bij L. Smit gebouwde zusterschip Abraham van der Hulst tot haar beschikking. Het schip dat als Willem van Ewijck 2 van stapel was gelopen maar per abuis als Abraham van der Hulst te boek is komen te staan. Het Zeekadetkorps Schiedam kon gebruik gaan maken van de Jan van Gelder met als ligplaats waar eens de Gusto Werf was gelegen. De Van Gelder en de Van der Hulst zijn jaren geleden al gesloopt. De Abraham Crijnssen wordt zorgvuldig onderhouden en is te bezichtigen als museumschip te Den Helder.

Jan van Amstel-klasse (1937)

Jan van Amstel, 1937 (A)
P. Smit Jr. te Rotterdam, bouwnummer 499
8 Maart 1942 gezonken Straat Madoera, Ned.Indië

Pieter de Bitter, 1937 (B)
P. Smit Jr. te Rotterdam, bouwnummer 500
6 March 1942 door eigen bemanning tot zinken gebracht
Soerabaja, Ned.Indië

Abraham Crijnssen, 1937 (C)
Fa. Gusto te Schiedam, bouwnummer 712
Ontsnapt naar Australië, Royal Australian Navy,
Zeekadetkorps Rotterdam, nu museumschip Den Helder

Eland Dubois, 1937 (D)
Fa. Gusto te Schiedam, bouwnummer 713
8 March 1942 door eigen bemanning tot zinken gebracht
Straat Madeira, Ned.Indië

Willem van Ewijck 1 1937 (E)
P. Smit Jr. te Rotterdam, bouwnummer 506)
8 September 1939 nabij Terschelling op een mijn gelopen en gezonken

Pieter Florisz 1937 (F)
P. Smit Jr. te Rotterdam, bouwnummer 507
14 May 1940 tot zinken gebracht bij Enkhuizen,
ingelijfd bij Duitse Kriegsmarine, Zeekadetkorps IJmuiden

Jan van Gelder 1937 (G)
Fa. Gusto te Schiedam, bouwnummer 714
10 mei 1940 uitgeweken naar Engeland,
Royal British Navy, Zeekadetkorps Schiedam

Abraham van der Hulst 1937 (H)
Fa. Gusto te Schiedam, bouwnummer 715
14 May 1940 tot zinken gebracht nabij Enkhuizen
ingelijfd bij Duitse Kriegsmarine

Abraham van der Hulst
ex-Willem van Ewijck 2
1940
P. Smit Jr. te Rotterdam, bouwnummer 547
ingelijfd bij Duitse Kriegsmarine
Zeekadetkorps Maassluis

Van der Hulst of Van Ewijck?

In mei 1945 werd het schip teruggevonden en keerde op 28 september 1945 in Den Helder terug. Het werd nu hersteld waarbij men het vermoeden had met de Abraham van der Hulst te maken te hebben en werd per abuis onder die naam in dienst gesteld.

Hr.Ms. Abraham Crijnssen (1936)
Scheepsmodel Hr.Ms. Abraham Crijnssen (1936)

Geef een reactie