METEO

Schaal van Beaufort

Hoe geef je aan dat er bijna geen wind staat, dat er een stevige bries waait of dat het stormt? Zonder te onderschatten of te overdrijven in logboeken en verslagleggingen? Dat was de vraag van de Engelse Zeemacht. Want voor een klein schip nemen golven eerder het formaat ‘monstergolf’ aan dan voor een groot schip. En voor de wind en golven uitzeilend is er een andere beleving dan opboksen tegen wind en getij. En dan nog iets, de luchtdichtheid van koude lucht is groter dan die van warme lucht, hoe breng je windkracht en windsnelheid in kaart, dat was de vraag.

Sir Francis Beaufort

De Ierse schout-bij-nacht Sir Francis Beaufort (1774-1857) slaagde erin om een ‘windschaal’ op te stellen waarin de wind in relatie tot de zeilen van een fregat, een groot Engels zeilschip, en de manoeuvreerbaarheid en snelheid van het schip een bruikbare maatstaf werd. Nauwkeurig omschreef hij welke zeilen er verantwoord konden worden gevoerd, variërend van een zwakke bries tot een zware storm of een orkaan. Beaufort stelde zijn schaal in 1805 beschikbaar.

Beagle-expeditie

De Beaufort-windschaal werd officieel gebruikt tijdens de Beagle-expeditie met aan boord Charles Darwin naar verschillende werelddelen en eilandengroepen gedurende 1831 tot 1835. Nadat gebleken was dat de schaal bruikbaar was werd deze vanaf 1838 de verplichte maatstaf voor ‘All Captains and Commanding Officers of Her Majesty’s Ships and Vessels’ Bij het invullen van de scheepsjournaals. De Schaal van Beaufort werd hoe langer hoe meer bekend ook buiten het Engelse Koninkrijk, in het jaar 1873 werd de schaal internationaal aanvaard, 16 jaar na het overlijden van Francis Beaufort. Tot op de dag van vandaag wordt zijn schaal wereldwijd gehanteerd.

Oorspronkelijke ‘Schaal van Beaufort’

De oorspronkelijke schaal van Beaufort kwam tot stand in 1805 op basis van de zeilvoering van een Engels fregat en haar gedragingen en de benodigde of verantwoorde zeilvoering.

Van 0 tot 4 alle zeilen inclusief de lijzeilen, het schip ligt stil, is net bestuurbaar, kan goed manoeuvreren en maakt goede vaart …

Van 5 tot 8 met schuin van achter inkomende wind kunnen nog net alle zeilen gevoerd worden, de zeilen in de bovenste stengen zijn teveel, ook de zeilen daaronder dienen te worden gereefd …

Van 9 tot 12 alle nog staande zeilen dienen tot zo klein mogelijk te worden gereefd, alleen stormstagzeilen kunnen nog worden gevoerd, alle zeilen weggenomen en ‘voor top en takel’ …

Schaal van Beaufort met kenmerken van de zee

Schaal van Beaufort met de kenmerken van de zee.De windsnelheid in Knopen en meter/seconde

Ontstaan van wind

Er zijn verschillende redenen waarom er wind ontstaat. Feitelijk is wind een luchtverplaatsing, een kolom of een luchtlaag die zich vaak horizontaal verplaatst maar soms vertikaal verplaatst. In grote lijnen zijn er drie belangrijke redenen waarom zich luchtverplaatsing voordoet, waarbij deze redenen zich ook gelijktijdig voor kunnen doen en elkaar beïnvloeden. Wind ontstaat door verschillen in luchtdruk, luchtvochtigheid en de luchttemperatuur.

A) Drukverschillen  in de atmosfeer
B) Temperatuurverschillen in de atmosfeer
C) Luchtvochtigheidverschillen in de atmosfeer
D) Massa- en Volumeverschillen in de atmosfeer