Kolibri 560

De Kolibri 560 is een unieke houten boot met bijzondere zeileigenschappen en een begrip op de Nederlandse wateren. Voor zijn lengte een snelzeilend kajuitjacht en tegelijk wendbaar als een open zeilboot. En daarbij ook sterk en veilig genoeg voor de ruime binnenwateren, de Noordzee en de Oostzee. De eerste Kolibries 560 zijn gebouwd in 1964 naar een ontwerp van G.A. Pfeiffer die de bouwtekeningen en de ontwerprechten ter beschikking heeft gesteld aan A.N. van den Brink met een bouwschuur in Stompwijk, op voorwaarde dat het eerste scheepje met bouwnummer 1 voor de heer Pfeiffer zou zijn. Zo gezegd, zo gedaan, in hetzelfde jaar 1964 werd de Kolibri 560 op de HISWA tentoongesteld, met als resultaat dat er in de periode van 1964 tot 1980 door de Kolibriwerf van A.N. van den Brink & Zonen zo’n duizend exemplaren op het water zijn verschenen. De Kolibri 560 staat te boek als zeewaardig, onzinkbaar en zelfrichtend, met een zelflozend Kuip en binnen de lengte van 560 centimeter vier slaapplaatsen onderdeks, en er is voorzien in een kooktoestel en een wasbak in de kajuit. Wijzelf hebben achtereenvolgens twee Kolibries 560 gehad, de 558 geleverd als bouwpakket op 10 maart 1975 en zeilklaar in januari 1976 en de 987 als bouwpakket afgebouwd in 1981/1982. Aan beide jachtjes bewaren wij goede herinneringen. Kolibri 560 nummer 558 droeg de naam Kabylia, vernoemd naar een Shell-tanker van de K-klasse. De eerste eigenaar en bouwer van deze Kolibri had de rang van 1e Stuurman op de genoemde Shell-tanker.

Kolibri 560 Zeilnummer 558 bij een stevige bries, gebouwd in 1974 als Kabylia, vernoemd naar een Shell-tanker van de K-Klasse. De bouwer van Kolibri 560 was voorheen 1e Stuurman op de Shell-tanker Kabylia

Plakhouten rondspant

De Kolibri 560 is een houten rondspant met een gelamineerde romp, waarbij de bouwwijze van de romp opgebouwd uit lagen fineer als een ‘geheim’ van de familie Van den Brink wordt beschouwd. Het verhaal gaat dat Antoon van den Brink aanvankelijk voor de uitbraak van de Tweede Wereldoorlog in zijn werkplaats op traditionele wijze wagenwielen, carrosserieën en boten bouwde. Maar in de oorlogsjaren vond Van den Brink een rond gevormde houten brandstoftank opgebouwd uit verschillende op elkaar gelijmde lagen in een weiland nabij Stompwijk, afgeworpen of verloren door een geallieerd vliegtuig. Dit bracht Antoon van den Brink op een idee. Geholpen door een onderduiker in de nabijheid die bij Fokker had gewerkt. Die vertelde Van den Brink hoe ze dat in de vliegtuigbouw deden. Antoon dacht: Op deze manier kun je ook boten bouwen. In die tijd was werden houten schepen nog gebouwd met karveel of overnaadse huidgangen of bij een knikspant uit planken. Een kostbare, bewerkelijke en tijdrovende bouwwijze. Tot die tijd ook op de werf in Stompwijk toegepast. Van den Brink zag mogelijkheden in het ‘plakhout’ van lagen fineer en ontwikkelde een bouwproces voor houten bootrompen. Zo bouwde hij op zeker moment het prototype van de Flying Dutchman (FD) en legde zich onder andere toe op de bouw van talloze FD rompen voor export naar de Verenigde Staten. Jarenlang is de FD een zeilbootklasse geweest waarmee internationaal en op Olympisch niveau mee is gezeild. Daarnaast ontwikkelde Van den Brink de nationale Jeugdklasse ook wel genoemd de Pluis, volgens gelijke bouwwijze als de plakhouten Flying Dutchman en de Kolibri 560.

Kolibri 560 zeilnummer 987 Hawar wat Fries is voor ‘Nou en’

Van plakhout naar Polybri

De Kolibri 560 is met de tijd meegegaan. De eerste 50 exemplaren hadden een negatieve spiegel, een bun waarin een buitenboordmotor kon worden gehangen en een vrij korte kajuitopbouw met soms nog een luik in het voordek. In de kajuitopbouw waren vierkante ramen gezaagd. Na de eerste exemplaren verdween de bun, werd de spiegel positief en werd de kajuit iets langer aan de voorzijde. In 1978 werd de kajuitopbouw nog meer verlengd naar voren, de mast wordt daarbij niet meer gedragen door de voorkant van de kajuit maar door een stevige houten brug. Het achterschip wordt iets hoger opgetrokken zodat de deklijn wat rechter wordt en de spiegel iets hoger. Binnen ontstaat er ook iets meer ruimte, met name in de voorpiek. De Kolibri 560 blijft een aansprekend jachtje, resulterend in enkele laatste polyester exemplaren met houten details: de Polybri. Mocht een oorspronkelijk houten exemplaar zijn vergaan, kunnen nagenoeg alle onderdelen zoals mast en zeilen, roer en kiel, preekstoel, hekstoel, zeereling, handgrepen en dekbeslag overgezet worden op een polyester equivalent. Een bijzonder en prijzenswaardig initiatief van de Kolibriwerf.

Small Ships Race

Dat de Kolibri 560 zich bewezen heeft blijkt wel aan de deelnames aan de Small Ships Race, uitgeschreven door de Nederlandse Vereniging van Toerzeilers. Een zeilrace voor kajuitzeiljachten tot 7,5 meter (24 voet) van IJmuiden naar Lowestoft eventueel uitgebreid met een toch naar Pinn Mill en weer terug naar IJmuiden, onder het motto ‘Kleine schepen, grote schippers’. De Kolibri 560 van ruim 18 voet doet het daarin opmerkelijk goed.

Kolibri 560 als bouwpakket

Houten zeilboten zijn over het algemeen duurder dan polyester boten, uitgaande van gelijke grootte en eigenschappen. Het passend samenvoegen van houten delen zoals spanten, wrangen, een dek, een kuip en een kajuitopbouw maar ook een interieur vraagt meer tijd dan polyester schalen die in en aan elkaar worden verbonden. Met de Kolibri 560 is dat niet anders, vandaar dat de Kolibriwerf zelfbouwpakketten op de markt bracht, net als onder andere Waarschip in het Groningse ‘t Waar en Jachtwerf Van Workum in Arnhem met de Stringer, in verschillende stadia van afbouw. Vanzelfsprekend dat de Kolibriwerf in het Zuid-Hollandse Stompwijk zeilklare boten konden leveren, of een compleet casco zonder beslag en schilderwerk, maar het merendeel is aan particulieren geleverd als afbouwpakket bestaande uit de plakhouten romp en overige onderdelen. Bij de Kolibri 560 viel er te kiezen uit een zo goed als romp met alleen kielwrangen en het kajuitschot en de belangrijkste dekbalken aangebracht, of een romp met kajuitschot, langsschotten, kuip, spanten en wrangen en dekbalken. Met de nodige vaardigheden en de meegeleverde onderdelen kan de zelfbouwer tot een complete kajuitzeiljacht komen, met de eigenschappen van zeewaardig, onzinkbaar en zelfrichtend.

Kolibri 560 Zeilnummer 987

Een foto uit de oude doos van Kolibri 560 zeilnummer 987

Na de Kabylia met zeilnummer 558 kwam er de Kolibri 560 met zeilnummer 987 en de naam Hawar, Fries voor ‘Nou en’. Een jonger exemplaar met de verlengde kajuit en met de ondiepere lichte kiel. De 558 heeft vooral gezeild op het Hollands Diep en het Haringvliet, maar heeft ook wel wat zout geproefd even buiten de Haringvlietdam. De 987 was gebouwd met op het oog de ondiepere Friese Meren met een ligplaats bij Grou aan het Pikmeer. Overgenomen van de eerste eigenaar, zelfbouwer en zeilliefhebber, uitgevoerd met een teakhouten dek, kuipvloer en kuipbanken, een mast met de vallen binnendoor gevoerd en via organisers en vallieren naar de kuip. Het grootzeil van de 987 kon gereefd worden vanuit de kuip, dekbeslag van bovengemiddelde kwaliteit, uitgerust met grootschootoverloop en de 200 kilogram ballastkiel dat de Kolibri goed deed zeilen juist bij licht weer, de spiegel viel met gemak boven water te trimmen. De buitenboordmotor was er één met een ingebouwde tank, met het oog op minder gewicht aan de spiegel. Het roer geheel in vleugelprofiel geschaafd, uniek was de ankerbak in het voordek, slechts weinig Kolibri 560’s hebben dat. Toen wij de 987 overnamen in Grou had deze zomer en winter in een overdekt boothuis gelegen tussen raspaardjes als Zestienkwadraten, Valken, Pampussen. De 987 was een prachtig scheepje een lust voor het oog en om mee te zeilen.

Technische gegevens

Ontwerp G.A. Pfeiffer
Bouwer Van de Brink & Zonen, Stompwijk
Lengte over alles 5.60 meter
Lengte waterlijn 5.00 meter
Breedte 2.00 meter
Diepgang 0,90 of 1.00 meter
Kielgewicht 200 of 300 kilogram
Waterverplaatsing / gewicht 700 Kilogram
Grootzeil 7 m2
Genua 7 m2
Werkfok 5 m2
Stormfok 3 m2
Spinnaker 18 m2
Doorvaarthoogte 7.50 meter

BRON: Ga naar www.kolibri-jachtbouw.nl