Freiberger Sextant

Het sextant zoals een ‘Freiberger’ bestaat uit een frame met een gradenboog van 120 graden, waaraan een kijker ofwel het oculair en een half doorzichtige horizon- ofwel kimspiegel zijn gemonteerd. Aan het frame bevindt zich de beweegbare indexarm met fijnafstelling langs de gradenboog. Op het draaipunt van de indexarm is de indexspiegel gemonteerd. De hoogte in booggraden van een hemellichaam wordt vastgesteld door in het vizier zowel de horizon en het hemellichaam in het vizier waar te nemen, aan de hand van de beweegbare arm. In het vizier neemt de waarnemer de kim waar door de linker helft van de het glas in de kim- of horizonspiegel. In de rechter helft van de kim- of horizonspiegel wordt het beeld zichtbaar via de indexspiegel. Om het oog van de waarnemer te beschermen tegen verblinding bevinden zich zowel voor de horizonspiegel als voor de indexspiegel filterglazen van verschillende sterkten.

Freiberger sextant met de benamingen van de verschillende onderdelen

De benaming ‘sextant’ komt vanwege de omvang van het frame van het instrument, namelijk éénzesde deel van een gehele cirkel van 360°. ‘Sext’ staat voor ‘zes’. Op de schaalverdeling van het instrumentframe treft men bij het sextant echter een boog van 120° , het dubbele aantal. De spiegelwerking verdubbeld de schaal, waardoor er over een boog van 60°, éénzesde deel van een cirkel 120° kunnen worden weergegeven.

De zon gemeten op een zonshoogte van 0° ten opzichte van bijvoorbeeld de horizon
De zon gemeten op een zonshoogte van 60° ten opzichte van bijvoorbeeld de horizon
De zon gemeten op een zonshoogte van 90° ten opzichte van bijvoorbeeld de horizon

De zon gemeten op een zonshoogte van 90° ten opzichte van bijvoorbeeld de horizonAlhoewel wij  in principe kunnen volstaan met de beginselen van de kustnavigatie, waarbij er wel perioden kunnen zijn van afwezigheid van ‘landzicht’ of ‘bebakening’ en we gebruik maken van het Global Position System is het een uitdaging om de plaatsbepaling op basis van zon en sterren te begrijpen en eigen te maken. Het aardige is dat de bergkist van ons sextant is gemaakt uit het hout van laden, afkomstig uit een zeiljacht dat de wereld is rondgezeild, de Tina III,  een Yawl-getuigd zeiljacht van 16 meter en een gewicht van 22 ton, opgeleverd  in 1972 door de Duitse scheepswerf Lübbe Voss naar een ontwerp van Karl Borgwardt.

Klik op afbeelding en ga naar afstand bepalen met behulp van een sextant

Ga naar Nautische Almanak

Stellen van spiegels van sextant