Middagbreedte (9)

Scheepsmiddag en Middagbreedte 

Bij deze een geruststelling: het bepalen van de Middaglengte aan de hand van de stand van de zon is ingewikkelder dan het bepalen van de Middagbreedte. En een persoonlijke ontboezeming: het principe van het navigeren met een sextant is voor mij lange tijd een bijna magisch raadsel geweest. Hogeschool zeevaartkunde. Stuurlieden, kapiteins en wereldomzeilers die de kunst van het ‘zonnetje schieten’ beheersten zag ik aan met ontzag en bewondering. Al van jongs af aan leerde ik sturen en peilen op het kompas. Koersen en posities in de kaart zetten geen probleem. De Satellietnavigator (GPS) biedt een zee aan informatie. Maar na verschillende boekwerken erop nageslagen te hebben is de kunst van het zonnetje schieten mij gaan dagen.

Freiberger Sextant

Voor mij is de grote eye-opener geweest dat alle ingewikkelde berekeningen die ik mijn zeehelden zag maken gebaseerd zijn op dit ene eenvoudige sommetje:

Middagbreedte = 90° minus de zonshoogte boven de horizon

Is dat alles? Ja, dat is alles! Op voorwaarde dat zon en waarnemer zich op dezelfde meridiaan bevinden. Op het tijdstip dat de zon door het hoogste punt gaat op die plaats op dat moment: de Zonsdoorgang ofwel de Transit. Natuurlijk, er komt nog een hele lijst andere factoren bij om tot een nauwkeurige Middagbreedte te komen, zoals het verrekenen van de Zonsdeclinatie, de ooghoogte correctie, de parallax correctie, de halve middellijn correctie, de refractie en de indexcorrectie, het rekenen met begrippen als Ware Horizon, Waarneembare horizon, de Normaal, het Zenit en de Azimut, om maar wat termen te gebruiken, maar het bovenstaande sommetje is de sleutel tot het mysterie van het ‘zonnetje schieten’:

Middagbreedte in °= 90° – Zonshoogte in °

Principe van de Middagbreedte
Klik op afbeelding en ga naar Astronomische Navigatie

Geef een antwoord