In kaart brengen (14)

In kaart brengen

Voor het in kaart brengen van de Meest Waarschijnlijke Standplaats MWS hebben we nu de meest belangrijke gegevens: a) de geografische positie van de Aardse Projectie AP b) de afstand of Verheid tot de Aardse Projectie AP en c) de richting ofwel de Ware Peiling WP tot de Aardse Projectie. Bij goede navigatie hoort het bijhouden van het Gegist Bestek ofwel de Dead Reckoning DR op een bepaald tijdstip op basis van koers en vaart. En naast alles wat ‘aan de kaartentafel’ is berekend: we beschikken over een gemeten Zonshoogte van Ho 44°45’ vanuit de hoogtemeting met een sextant.

Koers en Ware Peiling (Azimut)

In de zeekaart staat ‘overeenkomstig goed zeemanschap’ onze koers van 250° ingetekend, en daarin de Dead Reckoning DR van het Middagbestek: in de gegeven situatie de geografische coördinaten van 52°N 25°W. De volgende stap is de Ware Peiling WP in kaart brengen. Uittekenen van de Ware Peiling vanuit de Aardse Projectie is ondoenlijk. Daarvoor is de afstand DR-AP meestal te groot. Of de kaart te klein.

Maar we kunnen het ook anders benaderen: aan de kaartentafel hebben we de Ware Peiling WP berekend. Dus deze kunnen we door en vanuit onze Dead Reckoning DR laten lopen in de richting van de Aardse Projectie AP. Het intekenen van de AP in de kaart is van ondergeschikt belang, wat wel belangrijk is de Ware Peiling WP vanuit de Dead Reckoning DR, een deel van de Grootcirkel waarop de Hoogtekromme ingetekend gaat worden. In de astronomische navigatie wordt voor het begrip Ware Peiling op een hemellichaam het woord ‘Azimut’ gebruikt.

Hoogtekromme

Bij de Hoogtekromme gaat het om de gemeten Ho van 44°45’. Dat is immers de Hoogteparallel waarop wij ons bevinden. Op een afstand van 44°45’  bij de Aardse Projectie AP vandaan. Maar de AP zelf staat mogelijk niet op de kaart. Daarom gaan we opnieuw rekenen vanuit de Dead Reckoning DR, waarvoor we Hc hadden berekend: 45°. We kunnen de Ho intekenen op 45° – 44°45’ = op 15’ afstand van de Dead Reckoning DR op de lijn van Ware Peiling. De 15’ meten we af aan de staande kaartrand op de breedte van de DR.

Hoogtelijn en Hoogtepunt 

Recht op de Ware Peiling WP en rakende aan de Hoogtekromme, een klein gedeelte van de Hoogteparallel, wordt nu de Hoogtelijn ingetekend. Het snijpunt van de Ware Peiling WP, de Hoogtekromme en de Hoogtelijn geven ons gegevens om te komen tot het Meest Waarschijnlijke Standpunt MWS, welke waarschijnlijk is gelegen tussen de Dead Reckoning DR en de Hoogtelijn Ho. De bovenstaande uitkomsten bevestigen dat a) ons Gegist Bestek ofwel de DR redelijk betrouwbaar is en b) dat de waarneming van de zon en de gemeten Middagbreedte redelijk betrouwbaar is.

Meest Waarschijnlijke Standpunt

In eerste instantie zouden we nu kunnen zeggen dat de Meest Waarschijnlijke Standpunt MWS gelegen is tussen het Hoogtepunt Ho en de Dead Reckoning in. De geografische coördinaten van deze positie kunnen we in de kaart zetten als onze Meest Waarschijnlijks Standpunt van dit moment. Gebaseerd op de plaatsbepaling met een enkele Hoogtelijn. Het Meest Waarschijnlijke Standpunt MWS ligt ergens op de Hoogtelijn. Om tot een nauwkeuriger MWS te komen zijn meer waarnemingen nodig. Bijvoorbeeld tijdens de Transit, de passage van de zon recht in het zuiden, wanneer de zon de meridiaan passeert waarop wij ons zelf bevinden.

Hoogtekromme, Hoogtelijn, Hoogtepunt in kaart

Over liggende en staande kaartranden

Bij het in kaart brengen en het uitzetten van een afstand zoals van een Dead Reckoning DR naar een Hoogtepunt dient deze afgemeten te worden langs de staande kaartrand op de breedte van het Gegist Bestek ofwel de DR. De onderlinge afstanden van de kaartminuten en – seconden bij de liggende en de staande kaartrand verschillen van elkaar. Dit als gevolg van de ‘wassende kaart’ ofwel de ‘Mercator-projectie’ waarbij het bolvormige aardoppervlak is opgerekt tot een vierkante kaart. De verhouding tussen de liggende en de staande kaartrand kan ook geconstrueerd worden op de volgende manier:

Verhouding liggende tot staande rand

 

cos b° = Aanliggende / Schuine zijde 

cos b° = AB / AC

Afstand DR – Hoogtepunt

Om te beginnen wordt er een hanteerbare afstand genomen van de liggende kaartrand, bijvoorbeeld 3 Zeemijl ofwel 3’ (de afstand AB). Vervolgens wordt en een hoek uitgezet (in dit voorbeeld de hoek van 52°) en de schuine zijde AC geconstrueerd. Vanuit B een rechte lijn naar C. De afstand AC is de geconstrueerde afstand om vanuit de Dead Reckoning DR het Hoogtepunt en de Hoogtelijn uit te zetten. In dit voorbeeld 5 maal de afstand AC om te komen tot 15’. De verhouding tussen de liggende – en de staande kaartrand wordt in bovenstaande tekening zichtbaar.

Klik op afbeelding en ga naar Astronomische Navigatie

Geef een antwoord