Declinatie van de zon (6)

Declinatie van de zon

Hoe zou het zijn om te leven in een land waar de zon niet meer schijnt? En hoe zou het zijn om te wonen in een land waar het altijd licht is? In het hoge noorden weten de mensen ervan! Denk aan Lapland, Svalbard en het noorden van Canada, Groenland en Siberië, gelegen boven de Poolcirkel, waar de ‘Midzomernachtzon’ en de ‘Poolnacht’ wordt gekend. Bij de Midzomernachtzon is de zon tijdens de nacht zichtbaar en blijft het ook licht. In de Poolnacht komt de zon de gehele dag niet boven de horizon uit en blijft het gedurende het gehele etmaal donker. Als gevolg van de helling van de aardas onder een hoek van 23°30’ ten opzichte van het vlak van de Ecliptica ofwel de baan van de aarde rond de zon.

Midzomernachtzon waargenomen noordelijk van de noordelijke Poolcirkel
Declinatie van de zon

Kreeft- en Steenbokskeerkring 

Vandaar dat de zon dagelijks op hetzelfde tijdstip op verschillende hoogten boven de horizon wordt waargenomen. We noemen dit de Declinatie van de zon, ofwel de booghoek tussen het vlak van de aardse Evenaar en het vlak van de Eclips, de baan van de aarde om de zon. In de zomer van het noordelijk halfrond klimt de zon gezien vanaf de aarde tot de hoogte van het sterrenbeeld Kreeft, in de winter daalt de zon tot de hoogte van het sterrenbeeld Steenbok. De parallellen ofwel de breedtegraden tot waar de zon op aarde klimt worden daarom de Kreeftskeerkring en de Steenbokskeerkring genoemd.

Evenaar, Keerkringen en Poolcirkels

Declinatietabellen en -grafieken

Rond 21 december bedraagt de Declinatie van de zon 23° zuid, dan begint de zon (ogenschijnlijk voor ons ‘waarnemers’) te klimmen tot 0° ofwel ter hoogte van de Evenaar op 21 maart, dan verder naar de hoogte van 23° noord rond 21 juni, waarna de zon weer gaat dalen. Rond 21 september is de Zonsdeclinatie weer 0° om verder te dalen naar 23° zuid waarna de jaarlijkse cyclus zich herhaald. Gemiddeld kan worden gesteld dat de dagelijkse verandering 1/4° bedraagt (365 dagen gedeeld door 2 maal 23°), is de Declinatie ook af te leiden uit grafieken, maar voor de nauwkeurigheid in de astronomische navigatie zijn actuele Declinatietabellen beter.

Noordelijke en zuidelijke declinatie van de zon

Trekken we een lijn van de zon naar het middelpunt MP van de aarde, dan vinden we daar waar die lijn het aardoppervlak snijdt de Aardse Projectie AP van de zon, uitgedrukt in geografische coördinaten.

Aardse Projectie van de Declinatie van de zon
Klik op afbeelding en ga naar Astronomische Navigatie

Geef een antwoord