ms Midnatsol

Achterschip ms Midnatsol

Lissabon, 17 september 2018

Alvorens in te schepen op ms Midnatsol bezochten wij Baxia, de benedenstad van Lissabon, op zeven heuvels gebouwd met de karakteristieke stadsgevels, gepleisterd of betegeld, de levendige winkelstraten met mozaiekmotieven op de trotoirs, en druk bezochte pleinen met standbeelden en fonteinen. De in barokstijl gebouwde kerken hadden zichtbaar betekenis als gebedshuizen, bezocht door gelovigen. Een ware toeristische attractie zijn de stadstrams die zich al ruim honderd jaar door de nauwe straten van de stad bewegen, soms nauwelijks ruimte overlatend tussen het voertuig en de muren van bebouwing.

Tramlijn van Lissabon.
Lissabon, Praia do Commercio met standbeeld van koning Dom José I
Arca Triunfal Rua Augusta, de ingang van Baxia bij het plein Terreiro do Paço. Baxia is de benedenstad van Lissabon.
ms Midnatsol op de Atlantische Oceaan.
ms Midnatsol op de Atlantische Oceaan op een westelijke koers vanuit Lissabon naar de Azoren, septembr 2018.

Thor Heyerdahl junior aan boord

Thor Heijerdahl plaquete

Aan boord van ms Midnatsol de Noor Thor Heijerdahl junior, zoon van de beroemd geworden onderzoeker, expeditieleider en schrijver met dezelfde naam, die zich in 1947 met een balsahouten vlot genaamd de Kon Tiki met de oceaanstroom en wind van de Zuidpacific mee liet voeren van Peru en Equador naar de archipel van Polynesië. Waarmee hij aantoonde dat het mogelijk is dat de Polynesische cultuur niet in de eerste plaats beïnvloed is door de Aziatische -, maar door cultuur van Zuidamerikaanse oorsprong, bijvoorbeeld die van de Inca’s. Immers, de Polynesische cultuur met religieuze beelden en voorstellingen vertonen overeenkomst met archeologische vondsten in Peru. Daarbij groeien er in de Polynesische archipel ananasbomen en verbouwden en aten de Polynesiërs zoete aardappelen, hoe is dat mogelijk in een gebied dat is ontstaan uit koraal? Ook in de gesproken taal in de archipel merkte Heyerdahl overeenkomsten op met oude talen. In bijzondere lezingen horen we ‘uit eerste hand’ over Thor Heijerdahl als vader terwijl de kinderen opgroeiden in Lillehammer, over zijn afkomst en geboortplaats Larvik.

Origineel stuk touw afkomstig van de Kon Tiki waarmee Thor Heyerdahl in 1947 zich met de wind en stroom mee liet voeren van Peru naar Polynesië.

Twee Kon Tiki films aan boord vertoond

Ook zien we aan boord van ms Midnatsol twee Kon Tiki films, beiden persoonlijk toegelicht door Thor Heyerdahl junior. De eerste betreft de documentaire-achtige film Kon Tiki met originele beelden uit 1947. Moeilijk te geloven dat twintig jaar later de mens in de ruimte en op de maan zouden zijn geweest, zo primitief de zichtbare techniek aan radio en filmcamera. Aardig om te weten dat destijds deze zwart-witfilm is bekroond met een Oscar.

De Kon Tiki expeditie weergegeven.

De tweede Kon Tiki film beleefde de premiere in 2012, en laat een deels betrouwbare en deels geromantiseerde weergave van het avontuur zien. Thor Heyerdahl junior gaf aan dat de personages van zijn vader Thor en zijn moeder Liv grote gelijkenis vertoonden. Overigens heeft zoon Thor bij de productie van de film als adviseur opgetreden. Maar ook werd aangegeven dat in het bijzonder de tweede hoofdrolspeler in de film een wat aangepast personage laat zien, alhoewel bij de verbeelding daar kanttekeningen bij zijn geplaatst heeft de regiseur ‘omwille van de aantrekkelijkheid en de verhaallijn van de film’ deze hoofdrolspeler een gekleurd karakter meegegeven. Enigszins pijnlijk om te weten dat deze bij de premiere als enige nog in leven was … Al met al is het Kon Tiki avontuur helder weergegeven in de beide films. Eveneens toegelicht door directeur Martin Biel van het Kon Tiki museum in Oslo, deze was ook aan boord van ms Midnatsol. Een feest van herkenning daar wijzelf in 2004 het Kon Tiki museum in Oslo hebben bezocht.

ms Midnatsol afgemeerd in Praia da Vitoria

Winden en stromen op de oceanen

Een interesante lezing was die van Thor Heyerdahl junior over de warme- en koude golfstromen in de oceanen van de aarde, in combinatie met de heersende hoge- en lagedrukgebieden rond de equator, het Azoren hoog, de Arctische hogedrukgebieden en de Rouring Fourties. Ook het Corioles-effect werd verklaard en het fenomeen van El Ninõ en de Moesonregens werden behandeld, en de verschijnselen zoals deze zich wereldwijd voordoen. Dat daarbij ook de vervuiling van de oceanen door olieresten en vooral door onafbreekbare plastics en de gevolgen voor flora en fauna werden benoemd sprak tot de verbeelding.

Warme en koude golfstromen bewegen zich als een ‘warmtetransportband’ door de oceanen.

Saõ Miquel, Ponta Delgada, 20 september

Jachthaven op Saõ Miguel, Ponta Delgada Gezien vanaf de pier waar ms Midnatsol afmeerde met zocht over de stad.

ms Midnatsol meerde af aan een havenpier op loopsfstand van het stadscentrum. De hoofdstad van de Azoren met de uitstraling van Portugese steden: gepleisterde en betegelde gebouwen, veelal in het wit of cremê, kerken vaak met twee kerktorens, de hoeken van een donkergrijze steensoort als omlijsting van wit en soms lichtblauw. Op aanraden van een expeditieleider de kleinere straten opgezocht met allerhande winkels, pas in de deuropening is te zien of het een slagerij, een drogisterij, een reisbureau of een bakkerij betrof. Uithangborden aan de gevels ontbreken. Bijna zonder uitzondering blijken de Portugezen bijzonder vriendelijk en goedlachs, de prijzen met uitzondering van Madeira bijzonder schappelijk. Wel vinden we bedelaars op straat, die een beroep doen op het ‘geweten’.

Jachthaven op Saõ Miguel, Ponta Delgada
Sãn Miguel, Ponta Delgada.
Ponta Delgada, Saõ Miquel.

Faial, Horta, 21 september

Sportvisboten, zeiljachten en motorsailers op de havenkade van Horta gestald.
Peter Café Sport op het Azoreneiland Faial in de havenplaats Horta, al honderd jaar een begrip midden in de Atlantische Oceaan.

Faial, midden in de Atlantische Oceaan, bij wereldomzeilers en oceaanzeilers bekend als tussenstop op de route van de Carieb naar Europa. Waarbij het eiland Faial met de haven van Horta tot de verbeelding spreekt: talloze kleurrijke muurschilderingen zijn er op de havenkades door zeezeilers aangebracht en ademen de alure van stuk voor stuk memorabele monumenten. Ook ‘Peter’s “Cafe Sport” spreekt tot de verbeelding, zeezeilers lieten er berichten achter voor andere zeezeilers, zeekaarten en belangrijke onderdelen voor aan boord vonden hun weg via ‘Peter’. Aangezien onze reis afhankelijk zou zijn van weer en wind was het de vraag of wij Faial aan zouden doen. Maar we werden niet teleurgesteld. Integendeel. Ook wij deden Horta aan.

Voorgevel van Café Sport Horta op het eiland Faial. Boven het café is er een museum gevestigd met een rijke collectie gegrafeerde en gesneden walvistanden en – beenderen.
Interieur van Peter’s Café Sport op Faial, Horta.
Uitbundig behangen plafond van Peter Café Sport Horta op het eiland Faial. Vlaggen en beschilderd zeildoek van soms een halve eeuw oud vertellen verhalen van de zee.
Zorgvuldig onderhouden voorgevel van Café Sport.
Oceaanzeilers in de haven van Horta, Faial.
Kajuitzeiljacht met als thuishaven ‘Horta’ op het Azoreneiland Faial.

Muurschildering op de kademuren van Horta

Havenkade van Horta, op het eiland Faial van de Azoren. Oceaanzeilers die de haven hebben aangedaan laten zo hun aandenken achter. Hoe vol de kade ook beschilderd, nergens zie je dat een schildering wordt overgeschilderd vanwege ruimtegebrek. Respect! Iedere afbeelding is als het ware een monument en vertelt een zeilersverhaal.
Muurschildering op de kade van Horta gemaakt door Olav en Erna Cox en hun dochter Vera die met hun zeiljacht ‘Ritme’ een wereldomzeiling maakten.
Een ‘Colin Archer-achtig’ zeiljacht, in ieder geval een ‘dubbelender’ ofwel een ‘spitsgat’ S-spant met lange doorlopende kiel en een aangehangen roer, gefotografeerd bij Praia da Vitoria.

Zeiljachten gefotografeerd op de eilandengroep Azoren in de Atlantische Oceaan: boven een stalen S-spant welke zo te zien zorgvuldig wordt onderhouden om met vertrouwen de wereldzeeëen te bezeilen. Heel anders gesteld is het met de houten S-spant hieronder, alles duidt erop dat deze klassieker in een hoek van de haven tegen een muur is gezet, wachtende op wat er komen gaat. Denkbaar is dat het jachtje jarenlang onbeheerd in de haven van Horta zal hebben gelegen, en dat, toen het langzaam aan begon vol te lopen vanwege lekkage boven en onder de waterlijn, de havenautoriteiten het geborgen hebben om het ‘tot nader order te stallen’ op het haventerrein. Hoogstwaarschijnlijk zal het jachtje vroeg of laat tot kachelhout worden gemaakt. Voorlopig wachtend op de rechtmatige eigenaar. Al zal het in haar glorietijden een pracht zal geweest, deze mooigelijnde klassieker.

Laten we het noemen een achtergelaten houten kajuitzeiljacht met een S-spant met doorgestoken roer. Daarnaast een kimkieler geschikt om droog te vallen op getijdewater of zoals hier neergezet te worden zonder verdere ondersteuning.
Vergane glorie en achtergelaten op Horta, Faial.

Terceira, Praia da Vitoria, zaterdag 22 september

Jachthaven op Praia da Vitoria
In Praia da Vitoria zien we een samenscholing van Franse zeilers.
Zeewaardig uitgerust zeiljacht in de jachthaven van Praia da Vitoria.
Praia da Vitoria
Loodsboot van Praia da Vitoria
Gangway ms Midnatsol

Madeira, Funchal, maandag 24 september

ms Midnatsol afgemeerd in de haven van Funchal, Madeira.
Passagiersterminal Funchal.
ms Midnatsol doet Madeira aan, de hoofdstad van het eiland Funchal.
J 24 zeiljachten in de haven van Funchal, Madeira.
Overzicht van de jachthaven van Funchal, Madeira
Funchal gezien vanuit de kabelbaan. Te zien is dat sommige woningen gelden hebben onder zware regenval en modderstromen, waarbij soms ook de daken het hebben begeven. Andere huizen staan erbij als paleizen met zwembad …
Natuurschoon op Madeira.
Loodsboot van Funchal, Madeira.
ms Midnatsol afgemeerd aan de kade van Funchal.

Porto Santo, Porto Santo, 25 september

Nederlandse hopperzuiger voor de boeg van ms Midnatsol, afgemeerd in Porto Santo.
Porto Santo
Bij zonnig weer zal dit goudgele strand een paradijs zijn voor zonaanbidders en ongetwijfeld blinken in de zon.

Porto Santo, een kleiner eiland ten noordoosten van Madeira. Toen wij er waren was het bewolkt maar het is goed voor te stellen dat het strand van Porto Santo goudgeel zal blinken in de zon. Een paradijs in de Atlantische oceaan voor zonaanbidders, maar voor liefhebbers van natuurschoon zul je ergens anders moeten zijn, renzij je van cactussen houdt. Die zijn er in flinke formaten in de droge en dorre grond van het bergachtige binnenland. De kunst van de irrigatie hebben ze op Madeira beter verstaan. Anders dan het groene en bloemrijke Madeira, waar de Portugezen ooit de kunst van de irrigatie van de Romeinen hadden afgekeken, ziet het eiland Porto Santo er als geheel bruin en dor uit. En als het er regent schijnt het weer modderstromen en wateroverlast te geven vanwege het tekort aan begroeiing. Er zijn gewoonweg geen wortels van grassen, struiken en bomen die de aarde stevigheid heven. Men probeert het eiland groener te maken door kunstmatige irrigatie waardoor er enige verbetering zichtbaar is, maar blijkbaar zijn er te weinig natuurlijke zoetwaterbronnen. Bij de haven troffen we een groot zoetwatermaker aan, waarbij met behulp van algen en CO2 uit oceaanwater zoetwater wordt geproduceerd voor zowel drinkwater als de irrigatie van het land. Vlakbij staat ook de energieventrale van het eiland, waar door middel van dieselgeneratoren electrische stroom wordt opgewekt om het eiland van electriciteit te voorzien.

Drinkwaterzuivering met behulp van filtering, CO2 en algen.
Drinkwaterzuiveringsinstallatie op Porto Santo.

Terug in Lissabon

Terug aan de kade in Lissabon op de Taag.

Voor meer foto’s van Hurtigrutenschepen klik hier

Klik hier voor andere reiservaringen

Klik hier voor Oceaanzeilers

Sluit Menu